Burası Silivrikapı’da bulunan Bala Külliyesi’nin Sebil-Muvakkithane-Çeşme-Şadırvan grubunda oluşan bölümü. Üzerindeki yazılarda yurdum insanının çağdaş anlayışının yansıması. Bu grubun ortasına Perestu Kadın Efendi tarafından yaptırılan barok üsluplu çeşme ve çevresinde renk renk seni seviyorum itirafları, kanki isimleri. Bir tarafta ilk yapılışı Fatih dönemi, yeniden ihyası II. Abdülhamit dönemi bir eser; bir tarafta saygısızlığımız. Elbette bu saygısızlığımız ve vandallığımız bu esere özel değil.

Perestu Kadınefendi Çeşmesi

Çarşamba’da eski Darüşşafaka Lisesi bahçesinin duvarına bitişik olan bu türbe yanındaki sebil ile birlikte Kazasker Benlizade Ahmet Raşit Efendi tarafından 1800 yılında yaptırılmıştır. Internetten edindiğim bilgilere göre türbe, sebil ve darülkurradan oluşan bu mini külliyenin hazin bir hikayesi de var. En altta okuyabilirsiniz. Günümüzde harabe olan yapının bütün pencere ve kapı duvarları örülmüş durumdadır.

Benlizade Ahmet Reşit Efendi Türbesi Caddeden Görünümü

Benlizade Ahmet Reşit Efendi Türbesi Bahçeden Görünümü

Türbenin çatısında ve kubbesinde hasar ciddi ve her tarafını otlar sarmış durumdadır.

Benlizade Ahmet Reşit Efendi Türbesi Çatı Kubbesi

Kubbe dıştan her ne kadar zarar görmüşse de içten bakıldığında enteresan bir durum var. Evet kesinlikle zarar görmüş ama nasıl bir işçilik ve malzeme kullanılmışsa kubbenin tam ortasındaki desen bozulmadan kalabilmiş.

Kubbenin içerden görünümü

Türbede bugün mezarlar var mı bilemiyorum. Sandukların bir şekilde bulunması ve zemine bakılırsa mezarlar taşınmış olmalı. Kaynaklarda güncel bir bilgi bulamadım. Hepsinde banisi ile birlikte şunlar yatmaktadır şeklinde bilgi var.

Türbede sandukalar

Sebil

http://milligazete.com.tr/print.php?type=news&id=44940

Mekke Kadılığı ve Anadolu Kazaskerliği Benlizade Ahmet Reşit Efendi’nin 200 yıldan fazla süredir vakıf olarak hizmet veren İstanbul Fatih’teki türbe, sebil ve darülkurradan oluşan külliyesi bakımsızlıktan yıkılmak üzere… ‘Avrupa Kültür Başkenti’ olma yolunda çeşitli Bizans eserlerini ihya eden kurumlar, tarihimizle ilgili yapılara yüz çeviriyor.
Benlizade Ahmet Reşit Efendi’nin türbe, sebil ve okulun bulunduğu 22 bin 514 metrekarelik arazide Benlizade Efendi’nin eşi ile bir yakınının kabri bulunuyor. Ancak üç sanduka da parçalanmış durumda. Türbenin kapıları sökülmüş, kubbesinde otlar çıkmış. Türbe ve sebilin yola bakan kapı ve pencereleri duvar örülerek kapatılmış. İçeriye ancak Darüşşafaka okulunun içinden geçilerek ulaşılabiliyor. Benlizade’nin ailesi türbeyi onarmak için 1962 yılında Vakıflar’dan izin istemiş, ancak bu talebi kabul edilmemiş.
Vakıf malını satmışlar!
Yavuz Sultan Selim Camii’ne komşu olarak inşa edilen türbe, sebil ve darülkurradan oluşan Benlizade Ahmet Reşit Efendi Vakfı’nın yönetimi, devlet tarafından el konulduğu 1974 yılına kadar Benlizade ailesinde kaldı. 12 Mayıs 1974 günü Vakıflar Genel Müdürlüğü İdare Meclisi, 221/228 No’lu kararıyla vakfın idaresini mülhak (aileye ait özel) vakıf statüsünden çıkartıp mülkiyetini kendine geçirerek ‘mazbut vakıf’ ilan etti. Önce mülhak, ardından mazbut vakıf olarak hayatiyetini sürdüren Benlizade Külliyesi, 1980′li yıllarda vakıf senedine aykırı olarak satıldı.
Hem vakıf eseri, hem de tarihi eser olan Benlizade Külliyesi’nin mülkiyeti, 2003 yılında yapılan bir araştırmaya göre Ziraat Bankası’na geçti. Ancak Ziraat Bankası, bankacılık okulu kurmak üzere Darüşşafaka binası ile birlikte satın aldığı Benlizade Külliyesi’ni o yıllarda blok olarak satılmak üzere açık artırmaya çıkardı.
Vakfın dosyaları kayıp!
Vakıflar İstanbul Bölge Müdürlüğü’nde Benlizade Ahmet Reşit Efendi Vakfı’nın dosyası kayıp olduğu ancak İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ndeki röleve kayıtlarında Benlizade Ahmet Reşit Efendi Vakfı tarihi eserlerinin restarosyonuyla ilgili planlar mevcut olduğu iddia ediliyor. ‘Bilgi Edinme’ yasasından faydalanarak İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nden istediğimiz bilgi henüz elimize ulaşmadı.

Soru basit olduğu kadar cevabı da basit. Kişide vandalizm had safhada değilse tamamen bilmemekten ötürü.

Kadir abi ile birlikte cumartesi günü Üsküdar Toptaşı’nda bulunan Atik Valide Külliyesi‘ni fotoğraflamaya gittik. Bir Mimar Sinan eseri. Koca Sinan’ın az bilinen eserlerinden birisi. Mart ayında da gitmiştim daha evvel, sadece duvarlardaki yazılar değişmiş.

Önce Sıbyan Mektebi’ne gittik. O esnada karşımıza çıkan 10-12 yaşlarındaki çocuklara öğrenmelerine katkısı olsun diye “burası nedir çocuklar” diye bir soru sordum. Eski olduğundan bahsettiler ama bir fikirleri yoktu. O anda içlerinden birisi çocuktan al haberi misali öttü: Tuvalet ihtiyaçlarını orada gidermişler. Ben duvarında ihtiyaç giderdiler diye düşünürken meğer içine girmişler. “Gösterin bize nasıl girilir” derken içine girmeyi de öğrenmiş olduk. Çocuklara buranın öneminden bahsedip böyle şeyler yapmamalarını anlatarak ayrıldık. Umuyoruz ki bir etkisi olur.

Atik Valide İmareti Duvarı

Sonra külliye çevresinde dolanırken bolca duvar yazısı ile karşılaştık. Daha evvel yazılanların üstü badana edilince yenisini yazmışlar. Muhtemelen o bölgede yaşayan insanlar veya çocukları yapıyor bunu.

Atik Valide Medresesi Duvarı

Niye sorusu beni epeydir düşündürüyor ve kendimce vardığım sonuç şu: Bilmiyorlar. Belki her gün gördükleri eserlerin adını bile bilmiyorlar. Öneminden ise bihaberler. Keşke sadece çocuklar olsa bu bilmeyenler.

Atik Valide Medresesi Duvarı

Atik Valide Medresesi Altındaki Geçitteki Çeşmesi