Bir fotoğrafı çekerken 2 ana değerle oynarız. Elbette sadece bu 2’si olmayıp farklı parametreler ile makinelere özel kimi düzenlemeler de vardır. Ancak bu 2′linin ilişkisinin iyice anlaşılması halinde istediğimiz gibi sonuçlara ulaşmada önemli bir yol katedebiliriz. Diyafram ve enstantene. Diyafram (Aperture) sensör kapağının açıklığının değeridir; kolay anlaşılması için makinenin gözkapağının açıklığıdır diyebiliriz. Enstantene (Shutter) obtüratör, perde veya örtücü hızı, pozlama süresi diye de isimlendirilir. Yani çekim süresidir, gözkapağının açık kaldığı süredir.

Diyafram değerleri şu şekildedir:

f1.4, f1.8, f2 ,f2.8, f4, f5.6, f8, f11, f16, f22, f32

Küçük rakam gözkapağının en açık olduğu durumu gösterir. Rakam büyüdükçe gözkapağının kısıldığını düşünebilirsiniz. Elinizde bulunan lensin en küçük diyafram değeri bu değerlerden herhangi birisinden başlayıp ve herhangi birisinde bitecek bir aralıktadır. Bilmeniz gereken bir nokta ne kadar küçük rakamdan başlarsa o lens daha pahalı olur. Örnek olarak Nikon DX VR 18-200 mm F3.5-5.6G Zoom lensin diyafram değeri 18 mm’de iken en açık f3.5, 200 mm’de iken en açık f5,6′dır diye  düşünebilirsiniz. Hangi aralıkta ne olduğu bilgisi için lens teknik özelliklerini incelemelisiniz.

Ayrıca bu değerlerin arasında ara değerlerde vardır. f3.5 gibi. Yukarıda görünen değerlerde bir önceki değer bir sonraki değerden 2 kat fazla ışık geçirir. Örneklersem bu durumda f4, f8′den 4 kat fazla ışık geçirir diyebilirim.

Enstantene süreleri ise;

… 30, 15, 8, 4, 2, 1,1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/250, 1/500, 1/1000 …

şeklindedir. 30, 30 saniye; 1/1000 ise saniyenin binde biri demektir.

Diyafram ve enstanteneyi birlikte düşünelim. Eğer ISO gibi diğer şartlar aynı kalmak kaydıyla f4 ve 1/500′de çektiğimiz bir fotoğrafa giren ışık miktarını f2.8 ve 1/1000 ya da f5.6 ve 1/250′de de sağlayabiliriz. Unutmayalım  bu sadece diyaframdan giren ışık miktarıdır. Deneme yaparak göreceksiniz ki çıkan fotoğraf sonuçları aynı olmayacaktır. 1/1000 sürede çektiğiniz fotoğrafta eğer hareketli bir nesne varsa daha net çıkacakken, 1/250 sürede çektiğinizde hareketli nesnede bulanıklık görünecektir. Ayrıca alan derinliği de farkedecektir.

Tek bir objeyi odaklayıp kalan kısmı flu yapmak istediğimizde en küçük f değerini, yani en açık diyaframı; tüm alanı net çekmek istedimizde de daha büyük rakamlı yani daha kısık diyaframı tercih ederiz. Ama kazın ayağı yine öyle olmayıp bu sefer de enstantene yani pozlama süresini uzatmamız gerekecektir.  Aynı örnekten giderek aynı ışık miktarını almak istediğimizde ve hesaplamada süreyi yarılamayı sürdürdüğümüzde f32′de enstantene süresi 1/8 saniye olacaktır. Bunu da elde çekmek epeyce maharet ister. Makineyi sabitlemek ve çekim esnasında kımıldatmamak lazım.

Not: Bu yazı tamamen kendi bilgilerimi depreştirmek ve yazılı hale getirerek olayı daha iyi kavramak için yazılmıştır. Başkalarına da faydası olursa hoş olur.